Aanpassen houten houtdraaibank.


De tijd is gekomen om mijn houten houtdraaibank een upgrade te geven, voel al een tijdje de nood aan een systeem om draaiwerk van spiralen en torsen te kunnen voorzien.
Eén en ander vraagt wel een serieuze aanpassing van de machine, omdat quasi de hele machine in hout gebouwd is gaat ook deze modificatie grotendeels in hout gebeuren, enkel waar het ondoenbaar is om hout te gebruiken komt er metaal om de hoek kijken. Assen, bouten, spindels, etc. zijn enkele voorbeelden hiervan.

Grosso modo is het de bedoeling om met een dwarsslede, ( identiek aan een metaaldraaibank) de draaias mee aan te drijven, dit door middel van een stalen kabel, die van de dwarsslede naar de draaias en weer terug naar de dwarsslede gaat lopen, wel over de nodige katrollen. Gaat men nu de dwarsslede verplaatsen over het bed dan gaat via de stalen kabel tegelijkertijd de draaias roteren. Als de dwarsslede nu nog uitgerust is met een bovenfrees dan gaat men afhankelijk van de gebruikte frees een tors of een spiraal frezen, semi-automatisch werken dus.

Omdat een goede voorbereiding nu éénmaal het halve werk is, tenminste dat zegt men toch, eerst maar begonnen om alles op papier uit te werken. Dan zie je al meteen eventuele pijnpunten en kunnen er snel de nodige wijzigingen aangebracht worden. Eens je aan het bouwen bent is dat al niet meer zo simpel.
Maar na enige tijd ontstond er, op papier dan toch, een werkbaar geheel. Tijd om wat materiaal te gaan verzamelen dus. Het lastigste was om de geschikte wieltjes te pakken te krijgen, bij het uittekenen had ik wel al rekening gehouden met de afmetingen opgegeven in de cataloog van de fabrikant, maar om die dingen dan effectief in handen te krijgen was toch een hele zoektocht. 500 stuks leveren is geen probleem, maar als je maar 16 van die dingen nodig hebt word het al snel wel een probleem. Maar eind goed al goed, heb uiteindelijk de wieltjes te pakken gekregen.

De volgende stap was een proefopstelling met de wieltjes, theorie en praktijk durven wel eens afwijken van elkaar, maar hier volgden beide hetzelfde spoor:-) Dat ging perfect werken.

De koe dan maar bij de horens gevat en begonnen aan het eerste onderdeel, de onderwagen van de dwarsslede kompleet met leibanen en tandheugel, nodig voor de verplaatsing van de onderwagen. Hiervoor word de onderwagen voorzien van een handwiel met op de as een tandwieltje dat in de tandlat aangrijpt. Draaien aan het wiel zorgt dan voor een gedoseerde verplaatsing van het geheel, eureka.

Bijgaand de nodige foto's om alles wat te verduidelijken.

De tekening.

De wangen van de onderwagen boren.

Een tandheugel in wording.

Twee leibanen voor de onderwagen, houtsoort is Essen.

En het nodige metaalwerk vervaardigen.

Tandwiel en as voor het handwiel.

Klaar voor montage

Idem voor de tandheugel.

De bovenplaat voor de onderwagen, Berken multiplex.

Eerste passing.

Handwiel geplaatst.

Een perfect werkende onderwagen.

Het gelijmde blok vandaag in vorm gezaagd, de klossen gestroomlijnd zodat het touw nergens kan schuren of aanlopen, en alle scherpe randen afgerond.
Het begint op een vioolblok te lijken:-)
Hierna was het tijd om alle staalwerk te plaatsen. De doorgaande nagels, het binnenbeslag, de schijven en assen en tenslotte de messing afdekplaatjes op de asgaten.

Het geheel is voorlopig afgewerkt met een aantal lagen lijnolie, omdat het hout nu een vochtigheidsgraad heeft van 16% die binnen een paar maanden nog gaat zakken naar 14% is een eindafwerking met beits nog niet aangewezen. De lijnolie gaat het droogproces vertragen en meer gecontroleerd laten verlopen, en dat is wat we willen bekomen. Te snel drogen levert nogal eens barsten op.

Ook nu weer de nodige foto's van de werken.

In model gezaagd.

De klossen gestroomlijnd.

Binnenbeslag geplaatst.

En finaal, een vioolblok.

Een nieuw vioolblok.


Deze week gestart met de bouw van een nieuw vioolblok, ondanks de naam komt er helaas geen muziek uit. Een vioolblok is een tweeschijfsblok met de twee schijven boven elkaar geschikt. Het voordeel van deze constructie is de slanke bouw, dit type is specifiek voor gebruik in de tuigage, door de slanke vorm blijft het nergens achter hangen. 

Kenmerkend voor een vioolblok zijn verder de verschillende diameters van de schijven, de grootste schijf bovenaan, door de verschillende diameters van deze schijven wrijven de touwen niet tegen elkaar bij het gebruik.

Het vioolblok word een onderdeel van een touwtakel, deze komt op de kraanlijn te zitten, zo word de uit te oefenen kracht heel wat minder groot, er rest dan nog 1/4 van de oorspronkelijk benodigde power De kraanlijn loopt van de voet van de mast naar de top ervan en vandaar naar het uiteinde van giek, zodat deze ophoog of omlaag kan. Met een bijkomend blok aan dit uiteinde van de giek heb je ook een rudimentaire kraan tot je beschikking.

Oorzaak en gevolg, verander je één iets dan zet je een kettingreaktie in gang. In ons geval hebben we deze winter een nieuwe (lees zwaardere) giek gemaakt, de oude was te flexibel geworden, gevolg ongewenste zakken in het zeil. Om de nieuwe (zware) giek te kunnen manupuleren was er dus een krachtreductie nodig, een takel is dan de oplossing.

Omdat het weer snel moet gaan heb ik twee afgeschreven éénschijfsblokken gekanibaliseerd om met de onderdelen hiervan een nieuw vioolblok te bouwen.

Zo een houten blok is niet meer dan een staalconstructie met een houten jasje er omheen, dit laatste om zeil en want te beschermen tegen schuren.

Uitgevoerde werken tot hier toe:

- stalen beugel aanpassen = verlengen en gaten bijboren voor tweede schijf
- schijven afdraaien en voorzien van een koperen bus
- twee rvs assen afkorten
- houten wangen uitfrezen voor staalwerk, en alles lijmen.

Morgen verder met de bouw.

Stukje huisvlijt, maar wel een mooie vorm.

Alle metalen onderdelen op een rij.

De donoren, twee afgeschreven blokken.

Een Essen jasje, juist gelijmd.

Zo komt het er in te zitten.

Houten bollen draaien.

Om een perfect ronde houten bol te draaien uit de vrije hand is niet simpel, het kost heel wat tijd en meetwerk om dat voor mekaar te krijgen. Gelukkig bestaat er zoiets als een boldraaitoestel, een beitelsupport die roteert rond een instelbaar centerpunt. Nadeel van dit dinges, het kost wel wat, teveel voor occasioneel gebruik eigenlijk. Daarom maar eens gebrainstormd om zoiets zelf (veel goedkoper) te vervaardigen. Nu, dat is dus gelukt, na wat schetswerk, wat rommelen tussen de restjes en een beetje zaag- en laswerk is er een werkend toestel te voorschijn gekomen.

Het hart van het toestel is een afgekeurd glijlager van de trapdraaibank, perfect geschikt voor deze taak. In combinatie met een nieuw gedraaide stalen pen is dit een quasi spelingvrij scharnierpunt geworden dat met weinig of geen wrijving roteert.
De rest is opgebouwd uit stalen meubelprofiel van twee verschillende afmetingen die mooi in elkaar passen. Het meubelprofiel is 45° gekanteld verwerkt om zo een stabielere constructie te krijgen.
Als beitel fungeert een stuk toolbit in HSS met flink wat Cobalt er in (18%) dit geeft een lange standtijd en een mooi snijresultaat.
Als voorbeeld even een bol gedraaid uit een droog stuk Appel met flink wat knoesten erin, diameter van de bol is 150mm.

Bijgaand wat plaatjes van de laatste aanwinst.

Het kant en klare scharnierpunt.

Klemsysteem voor het scharnierpunt.

De stalen pen met support op zijn plaats.

Meubelbuis op 45°.

Klaar voor actie.

Boldraaien, de start.

Dat is al mooi rond.

Geschuurd.

Tappen wegdraaien.

Klaar.

Een bijzettafeltje met gebogen poten.

Omdat het niet altijd recht moet zijn, verleden week eens een tafeltje gemaakt met drie gebogen poten.
Vervaardigd uit resten Eik en inlands Noten. Afmetingen van het tafeltje, 630mm hoog en de diameter van het blad 510mm.
De poten zijn in het midden onderling verbonden door een gedraaide ring uit Noten, bovenaan door een gedraaide schijf uit Eik. Deze laatste is ook de basis om het blad op te bevestigen.
Na het uittekenen op ware grootte de vorm van de poot uitgesneden om te dienen als mal, zo had ik ineens de juiste vorm in handen:-)
De gehele werkmethode laat zich zo aflezen op bijgaande foto's, daar hoef ik dus geen tekst meer aan vuil te maken.

Mal uitsnijden.

Poten kalibreren.

Alle hoeken en inkepingen aanbrengen.

Onderstel klaar.

Tafelblad rondfrezen.

Volledig gemonteerd.

Voorzien van een passend kleurtje.

Het MAS bezit een schaalmodel (op 1/4) van de staatsiesloep die in 1810 aan Napoleon ten geschenke gegeven werd ter ere van zijn bezoek aan Antwerpen. Het origineel bevind zich in het Musée de la Marine in Parijs. Bouwer en schenker van deze sloep was de scheepswerf Fa. Donche-Beuckelaers uit Antwerpen.

Begin Maart opent een tijdelijke tentoonstelling in het MAS over Napoleon in Antwerpen, dit model mag dus niet ontbreken in de opstelling. Maar, het model was in 1932 voorzien van een bootstoel met twee ondersteuningen die in de loop der jaren heel wat tekortkomingen begon te vertonen. Oorspronkelijk waren er vier losse steunen gebruikt, maar die werden toen (1932) om een onbekende reden vervangen door de huidige tekortschietende sokkel.

Er werd mij gevraagd om een nieuwe ondersteuning te ontwerpen en te bouwen om het model optimaal te ondersteunen op een visueel aantrekkelijke manier. Voor het ontwerp heb ik mij gebaseerd op de originele ondersteuning die gelukkig nog terug te vinden was op een schilderij. Op de romp heb ik de sporen terug gevonden van deze ondersteuning, de positie van de nieuwe steunen was dus snel gevonden;)
Door de frêle bouw van het model, de extreme lengte van 4,80m, en de onevenwichtige bovenbouw was een ondersteuning van de kiel noodzakelijk geworden.
Deze laatste eis in combinatie met de oorspronkelijke ondersteuning hebben uiteindelijk tot het definitief ontwerp van de nieuwe bootstoel geleid.

De volgende klus was dan een negatief nemen van de rompvorm op vier verschillende plaatsen, en van deze negatieven positieve mallen vervaardigen. Deze laatste heb ik gebruikt om zowel de werktekeningen als de freesmallen te vervaardigen, ook tijdens de definitieve assemblage bewezen ze hun dienst om de onderdelen exact te kunnen positioneren tijdens het lijmen.

De steunlat voor de kiel is op drie plaatsen doorboord, niet (alleen) voor de versiering, maar om deze lat dood te boren, dwz. door deze boringen verliest het hout een heleboel spanning, rond of hol trekken is nu quasi uitgesloten. Vervormen van deze lat is uit den boze, bij een eventuele vervorming zou dit immers ook invloed hebben op het scheepsmodel.

De vier steunen zijn samengebouwd met de "Domino" van Festool, inclusief de steekschoren, die heb ik namelijk dezelfde sectie gegeven als een domino van 10mm;) Even een gat boren en klaar was kees.
Alle gebogen onderdelen zijn gecalibreerd op een Felder freesmachine met een rechte bovenfrees met lager in de as. De mallen heb ik met dubbelzijdige tape op de werkstukken gekleefd, zo waren er nadien geen schroefgaten in de stukken. Alle randen zijn opgerond met een kwart ronde frees van 6mm. als afwerking werd er eerst een laag beits op het hout gezet ( gaat het vergelen tegen) daarna twee lagen "Woca" Masterolie erop. Alle draagvlakken werden bekleed met zuurvrij foam van 5mm, speciaal ontwikkeld voor gebruik in musea.

Bijgaand wat foto's van de klus, van het samenbouwen van de steunen zijn er geen foto's, platte batterij, en door de tijdsdruk was geen tijd om te wachten tot deze terug opgeladen was.


Ps; het MAS is Museum Aan de Stroom in Antwerpen.

Het origineel.

Negatieve mal.

Van negatief naar positief.

Werktekening.

Freesmallen.

In vorm gefreesd.

Mal voor koppen kiellat.

Detail montage.

Klaar voor de afwerking.

Kant en klaar.

Geplaatst.